Diyabetik bireylerde uzun seyreden yüksek kan şekeri, sinir liflerinde yapısal hasarlara yol açabilmektedir. Periferik nöropati olarak adlandırılan bu his kaybı zemininde gelişen ve kemik-eklem bütünlüğünü tehdit eden en ciddi komplikasyonlardan biri Şarko Ayak Hastalığı (Charcot nöroartropatisi) olarak bilinir. Uluslararası kabul gören IWGDF Kılavuzları verilerine göre, bu tablo zamanında fark edilmediğinde geri dönüşü olmayan anatomik deformitelere ve ciddi diyabetik ayak ülserlerine neden olmaktadır. Bu patolojinin ilerlemesini durdurabilmek, klinik belirtilerin erkenden tanınması ve ayağın yükten kurtarılması ile doğrudan ilişkilidir.

Charcot Ayak Hastalığı Nedir ve Charcot Ayak Ne Demek?

Tıp dünyasında Charcot Foot veya nöroartropati olarak tanımlanan durum, duyusal hissini kaybetmiş bir uzuvda, fark edilmeyen tekrarlayıcı mikro travmaların tetiklediği kemik yıkımı sürecidir. Hastalar “Charcot ayak ne demek?” sorusunu araştırdıklarında, iskelet sisteminin kendi kendini fark etmeden tahrip ettiği patolojik bir döngüyle karşılaşırlar.

Nöropatili birey, yürürken ayağı burkulsa veya küçük çatlaklar oluşsa dahi acı hissetmediği için basmaya devam eder. Koruyucu ağrı refleksinin ortadan kalkmasıyla, kemikler arasındaki bağlar gevşer ve eklem stabilizasyonu bozulur. Zamanla ayak kemiklerinde kırılmalar, yer değiştirmeler ve eklem çökmeleri başlar.

Bu yıkımdan en çok etkilenen bölgeye Charcot Eklemi adı verilir. Orta ayak eklemlerinin çökmesiyle, normalde kavisli olan ayak tabanı düzleşir ve ters bir kavis alarak “sallanan sandalye tabanı” (rocker-bottom) halini alır. Bu yıkıcı sürece sebep olan nörolojik ve kemiksel deformiteler bütünü Charcot Hastalığı şemsiyesi altında incelenmektedir.

Charcot Ayak Belirtileri Nelerdir? (Charcot Bulgusu Nedir?)

Hastalığın akut (başlangıç) dönemi ile kronik (ilerlemiş) dönemi arasında klinik bulgular ciddi farklılıklar göstermektedir. Bireylerin en çok dikkat etmesi gereken Charcot ayak belirtileri nelerdir sorusunun yanıtları kronolojik olarak şu şekilde listelenebilir:

·         Belirgin lokal ısı artışı akut evrenin en net belirtisidir. Etkilenen ayak, diğer ayağa kıyasla belirgin şekilde sıcaktır. Isı farkı bazen birkaç dereceyi bulabilir.

·         Ayak sırtında ve bilek çevresinde, herhangi bir belirgin darbe öyküsü olmaksızın ani bir şişlik gelişir.

·         Bölgedeki inflamasyona bağlı olarak cilt rengi kırmızıya döner. Bu görünüm çoğunlukla enfeksiyon veya gut hastalıkları ile karıştırılabilmektedir.

·         Normal şartlarda kemik kırıklarında şiddetli ağrı beklenirken, nöropati sebebiyle hastalar sadece hafif bir sızı veya huzursuzluk hissederler. Kemikteki büyük yıkıma rağmen ağrının bu denli az olması tipik bir charcot bulgusu olarak değerlendirilir.

·         İlerleyen dönemlerde ayağın mimari yapısı çöker, parmaklarda hizalanma bozuklukları ve ayak tabanında dışa doğru çıkıntılı kemik yapısı oluşur.

Bu bulgular baş gösterdiğinde, altta yatan kemik hasarının boyutunu saptamak hayati önem taşır. Ciltte henüz açık bir yara oluşmadan fark edilen diyabetik ayak belirtileri, hastanede hekimler tarafından konulacak bir erken tanı ile uzuv kayıplarının önüne geçebilir.

Charcot Ayak Tedavisi ve Charcot Ayakkabı Yönetimi

Akut dönemde fark edilen vakalarda Charcot ayak tedavisi, kemiklerdeki kırılma ve çökmeyi durdurmak amacıyla ayağın tamamen hareketsiz kılınması prensibine dayanır. Kemik metabolizmasını düzenleyici tıbbi ilaç tedavileri de hekim gözetiminde sürece dahil edilir.

Akut yangısal süreç bittikten ve kemikler yeni formunda kaynadıktan sonra, ayağın koruma altına alınması aşaması başlar. Çöken kemiklerin tabanda oluşturduğu anormal baskı noktaları, yürürken hızla yaraya dönüşebilir. Bunu engellemek adına, hastanın ayak anatomisine özel olarak üretilmiş, tabanı destekli ve sert koruyuculu Charcot Ayakkabı modellerinin kullanılması zorunludur. Bu özel ayakkabılar, basıncı tüm tabana dengeli dağıtarak yeni doku hasarlarının oluşmasını engellemektedir.

Charcot Ayak Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Kemiksel çökmelerin çok şiddetli olduğu, ayağın hiçbir medikal ayakkabıya sığmadığı veya kemik çıkıntılarının sürekli tekrarlayan ve kemik enfeksiyonuna (osteomiyelite) yol açan ülserlere neden olduğu durumlarda cerrahi müdahale kaçınılmaz hale gelebilir. Ortopedi ve travmatoloji uzmanları tarafından uygulanan Şarko Ayak Ameliyatı veya Charcot Ayak Ameliyatı, kemik yapının yeniden hizalanmasını ve eklemlerin vidalar/plaklar yardımıyla dondurularak sabitlenmesini amaçlar.

Cerrahi müdahaleler sonrasındaki uzun alçılama dönemlerinde, cilt bütünlüğünün korunması ve oluşabilecek bası yaralarının takibi yara bakım hemşiresinin uzmanlık alanına girmektedir. Ömer Hoca bir tıp doktoru değildir ve cerrahi ameliyatlar yapmaz; hekimlerin tanı, cerrahi ve medikal tedavi planlamalarının ardından hastaların diyabetik ayak takibini, alçı/ortez süreçlerindeki yara koruma pansumanlarını yürüten bir sağlık profesyonelidir.

Klinik uygulamalarımız, Hemşirelik uzmanlığı ekseninde, uluslararası standartlara bağlı kalmak adına güçlü bir kimlik ve dernek üyelikleri ile desteklenmektedir. EWMA (European Wound Management Association), Diyabet Hemşireliği Derneği ve Yara Bakım ve Doku Onarımı Derneği üyeliklerimizin yanı sıra, Yara Ostomi İnkontinans Hemşireleri Derneği bünyesindeki Eğitim Komisyonu’nda da aktif sorumluluk üstlenilmektedir. Alandaki güncel literatürü takip etmek ve bakım kalitesini artırmak adına Bilimsel/eğitim faaliyetleri yakından izlenmekte, ulusal ve uluslararası platformlardaki kongre katılımı periyodik olarak sürdürülmektedir.

Bu kurumsal yapı bünyesinde, hastalarımızla kurduğumuz açık ve şeffaf iletişim en önemli ilkemizdir. Takip süreçlerimizdeki Güven/referans unsurları paylaşımlarına sitemiz üzerinden erişebilir, süreci başarıyla yürüten bireylerin deneyim grafiklerini inceleyebilirsiniz.

Diyabetik süreçte ayak yapınızda meydana gelen ısı artışı, şekil değişikliği veya iyileşmeyen bası yaralarının takibi için uzman desteğine başvurabilirsiniz. Süreçlerimiz hakkında bilgi almak veya durum değerlendirmesi planlamak adına Randevu, danışma, iletişim çağrısı bölümlerinden bizimle bağ kurabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Charcot Ayak Hastalığı Nedir?

Charcot ayak, periferik nöropati (hissizlik) gelişmiş diyabet hastalarında, kemiklerin ve eklemlerin duyulan mikrotravmalar sonucu fark edilmeden kırılması, erimesi ve neticede ayağın mimari yapısının çökmesi ile karakterize inflamatuar bir iskelet sistemi hastalığıdır.

Charcot Ayak Ne Demek?

Kelime anlamı olarak, sinir hasarına bağlı gelişen nörojenik eklem yıkımı demektir. Kemiklerin eklem bağlarından ayrılması ve ayağın normal anatomik formunu kaybederek tabanın düzleşmesi veya ters kavis alması durumunu ifade eder.

Ayakta Şeker Belirtileri Nelerdir?

Ayaklarda uyuşma, karıncalanma, yanma hissi, üşüme, iğne batması hissi gibi nöropatik bulguların yanı sıra; ciltte kuruluk, nasırlaşma, geç iyileşen sıyrıklar, bölgesel renk değişimleri ve açıklanamayan lokal şişlikler ayaktaki şeker hastalığı etkilerinin habercisidir.

Charcot Bulgusu Nedir?

Klinik ortamlarda en tipik Charcot bulgusu; ayağın tekinde meydana gelen bariz lokal ısı artışı, kızarıklık ve yoğun ödem tablosuna karşın, hastanın nöropati sebebiyle neredeyse hiç ağrı hissetmemesidir. Bu tezat durum, hekimlerin Charcot şüphesini doğuran en önemli işarettir.

Charcot Ayak Sendromunda Alçılama Süreci Ne Kadar Sürer?

Akut evrede kemik yıkımını durdurmak ve kaynamayı sağlamak amacıyla uygulanan toplam temaslı alçı veya özel ortez koruma süresi, kemikteki aktivite durana kadar hekimler tarafından belirlenir. Bu süreç çoğunlukla 3 ila 6 ay arasında değişen yoğun bir istirahat dönemi gerektirmektedir.