Buerger hastalığı belirtileri nedir? Özellikle genç veya orta yaşlarda, tütün kullanan kişilerde el ve ayaklarda ortaya çıkan dolaşım sorunları söz konusu olduğunda bu hastalık akla gelebilir. Tıbbi adı tromboanjitis obliterans olan Buerger hastalığı, kol ve bacaklardaki küçük ve orta çaplı damarları etkileyen nadir bir damar hastalığıdır.

Hastalığın en önemli özelliği, el ve ayaklara giden kan akımının bozulmasıdır. Bu durum ilerlediğinde parmaklarda ağrı, renk değişikliği, uyuşma ve iyileşmeyen yaralar görülebilir. İleri olgularda doku kaybı ve kangren gelişebilir.

Buerger hastalığı nedir?

Buerger hastalığı, küçük ve orta çaplı damarların iltihaplanması ve damar içerisinde pıhtı oluşumu ile seyreden bir hastalıktır. Bunun sonucunda özellikle el ve ayakların uç bölgelerine giden kan akımı azalır.

Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak tütün kullanımı ile Buerger hastalığı arasında çok güçlü bir ilişki vardır. Sigara dışında diğer tütün ürünlerinin kullanımı da hastalıkla ilişkilendirilmiştir.  Bu nedenle Buerger hastalığında tütün kullanımının bırakılması, tedavinin en önemli parçasıdır.

Buerger hastalığının başlangıcı nasıl olur?

Buerger hastalığı başlangıcı çoğu zaman bir anda ortaya çıkan ağır bir tablo şeklinde olmayabilir.

İlk dönemlerde kişi özellikle yürürken baldır, ayak veya ayak tabanında ağrı hissedebilir. Dinlenince azalan bu ağrı, zamanla yürüme mesafesinin kısalmasına neden olabilir.

Bunun yanında parmaklarda:

• Uyuşma
• Karıncalanma
• Soğukluk
• Renk değişikliği
• Hassasiyet

gibi şikâyetler görülebilir.

Bazı kişilerde soğukla birlikte parmakların beyaz, ardından mavi veya mor renge dönmesi şeklinde Raynaud fenomeni de ortaya çıkabilir.

Bu belirtiler farklı damar ve sinir hastalıklarında da görülebileceği için yalnızca şikâyetlere bakılarak Buerger hastalığı tanısı konulamaz.

Buerger hastalığının ilk belirtileri nelerdir?

Buerger hastalığının ilk belirtileri nelerdir? Hastalığın erken döneminde özellikle el ve ayaklarda dolaşımın azaldığını düşündüren şikâyetler görülür.

En sık karşılaşılabilecek belirtiler:

• Yürürken baldır veya ayakta ağrı
• El veya ayak parmaklarında uyuşma
• Karıncalanma
• Parmaklarda soğukluk
• Cilt renginde soluklaşma veya morarma
• Soğukta parmaklarda renk değişikliği
• El veya ayak parmaklarında hassasiyet
• Yüzeysel toplardamarlar boyunca ağrılı iltihaplanma
• İlerleyen dönemde parmaklarda iyileşmeyen yaralar

Hastalık ilerlediğinde ağrı yalnızca yürürken değil, istirahatte de ortaya çıkabilir. Parmak uçlarında oluşan yaralar ise kan dolaşımının yetersizliği nedeniyle geç iyileşebilir.

Buerger hastalığı bacaklarda nasıl bir etkiye sahiptir?

Buerger hastalığı bacaklarda nasıl bir etkiye sahiptir? Öncelikle bacakların daha uç bölgelerindeki damarları etkileyebilir.

Başlangıçta yürümekle ortaya çıkan baldır veya ayak ağrısı görülebilir. Kişi daha kısa mesafelerde dinlenme ihtiyacı duyabilir.

Dolaşım bozukluğu ilerlediğinde:

• Ayaklarda soğukluk
• Cilt renginde solukluk veya morarma
• Parmaklarda uyuşma
• İstirahat ağrısı
• Ayak veya parmaklarda iyileşmeyen yaralar
• Doku kaybı

görülebilir.

Özellikle ayakta oluşan küçük bir yaranın giderek büyümesi veya uzun süre kapanmaması önemsenmelidir. Kan akımının yetersiz olduğu dokularda enfeksiyon ve doku kaybı riski artabilir.

Buerger hastalığı neden olur?

Buerger hastalığı neden olur? sorusunun kesin bir cevabı henüz bulunmamaktadır.

Bununla birlikte hastalıkla tütün kullanımı arasındaki ilişki çok güçlüdür. Sigara veya diğer tütün ürünlerinin damar duvarında ve bağışıklık sisteminde çeşitli mekanizmalar üzerinden hastalığı tetikleyebileceği düşünülmektedir.

Bu nedenle Buerger hastalığı tanısı alan kişinin yalnızca sigarayı azaltması değil, tüm tütün ürünlerini tamamen bırakması büyük önem taşır.

Hastalığın tanısında da tütün kullanımı önemli kriterlerden biridir. Bunun yanında tipik damar görüntüleme bulguları, distal iskemi ve diğer damar hastalıklarının dışlanması değerlendirilir. Güncel uluslararası uzlaşı önerileri, kesin tanıda klinik bulguların yanı sıra tipik anjiyografik ve histopatolojik özelliklerin birlikte değerlendirilmesini önermektedir.

Buerger hastalığı resimli olarak nasıl görünür?

İnternette Buerger hastalığı resimli şeklinde yapılan aramalarda genellikle morarmış parmaklar, renk değişiklikleri veya parmak uçlarındaki yaralar görülür.

Ancak bu görüntülerin önemli bir sınırlaması var: Aynı renk değişiklikleri veya yaralar farklı damar hastalıklarında da ortaya çıkabilir.

Örneğin bir parmağın mor görünmesi tek başına Buerger hastalığını göstermez. Dolaşım bozukluğunun nedeni; periferik arter hastalığı, emboli, Raynaud fenomeni, vaskülit veya başka bir durum olabilir. Bu nedenle internet üzerindeki Buerger hastalığı resimli içerikleri tanı amacıyla kullanılmamalıdır.

Buerger hastalığı ağrısı nasıl geçer?

Buerger hastalığı ağrısı nasıl geçer? Bunun için öncelikle ağrının nedeninin ve hastalığın ne kadar ilerlediğinin belirlenmesi gerekir.

Dolaşım bozukluğuna bağlı ağrı, özellikle başlangıçta yürümekle ortaya çıkabilir. Hastalık ilerlediğinde istirahat ağrısı da gelişebilir.

Ağrı kontrolünde hekim tarafından hastanın durumuna uygun ilaçlar kullanılabilir. Bazı hastalarda damar genişletici ilaçlar veya prostanoid grubu tedaviler değerlendirilebilir. Çok ileri iskemi durumlarında farklı damar tedavileri gündeme gelebilir.  Fakat burada en önemli noktayı özellikle vurgulamak istiyorum:

Sigara kullanımı devam ettiği sürece yalnızca ağrı kesici kullanmak hastalığın ilerlemesini engellemez. Buerger hastalığının ilerlemesini durdurmak açısından en önemli adım tütün kullanımının tamamen bırakılmasıdır.

Buerger hastalığına hangi ilaçlar kullanılır?

Buerger hastalığına hangi ilaçlar kullanılır? Hastalığın kendisini tamamen ortadan kaldıran standart bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır.

Hastanın şikâyetlerine ve damar durumuna göre hekim tarafından farklı ilaçlar değerlendirilebilir. Bunlar arasında ağrı kontrolüne yönelik ilaçlar, bazı damar genişletici tedaviler ve belirli durumlarda kan sulandırıcı veya antiagregan ilaçlar bulunabilir.

Bazı ağır iskemi tablolarında damar akımını desteklemek amacıyla intravenöz iloprost gibi prostanoid tedavileri kullanılabilir. Ancak bu tedavilerin uygunluğu hastanın damar yapısı ve genel durumuna göre hekim tarafından belirlenmelidir.

Bu nedenle Buerger hastalığı için internetten ilaç seçmek veya başka bir hastanın kullandığı ilacı kendi kendine başlamak doğru değildir.

Buerger hastalığı ölümcül müdür?

Buerger hastalığı ölümcül müdür? Hastalık doğrudan ölümcül bir hastalık olarak kabul edilmez; ancak tedavi edilmediğinde ciddi ve kalıcı uzuv hasarlarına neden olabilir.

Kan akımının ileri derecede bozulması sonucunda parmaklarda veya ayakta iyileşmeyen yaralar, enfeksiyon ve kangren gelişebilir. Doku kaybı ilerlediğinde parmak, ayak veya daha geniş bir bölümün cerrahi olarak alınması gerekebilir.

Dolayısıyla hastalığı “ölümcül mü?” şeklinde tek bir başlık altında değerlendirmek yerine, uzuv kaybına yol açabilecek ciddi bir damar hastalığı olarak görmek daha doğrudur.

Buerger hastalığı iyileşme süresi ne kadardır?

Buerger hastalığı iyileşme süresi kişiden kişiye değişir. Burada “iyileşme” kelimesinin ne anlama geldiği de önemlidir.

Tütün tamamen bırakıldığında hastalığın ilerlemesi durabilir ve belirtiler zaman içerisinde hafifleyebilir. Ancak daha önce oluşmuş kalıcı doku hasarı veya gangren kendiliğinden geri dönmez.

Örneğin parmakta dolaşım bozukluğuna bağlı bir yara oluşmuşsa, yaranın kapanma süresi dolaşımın durumuna, yaranın derinliğine ve enfeksiyon bulunup bulunmadığına göre değişir.

Bu nedenle Buerger hastalığı iyileşme süresi için bütün hastalara uygulanabilecek belirli bir gün veya hafta vermek doğru değildir.

Buerger hastalığı ameliyatı gerekir mi?

Buerger hastalığı ameliyatı her hastada gerekli değildir. Buerger hastalığında damar tıkanıklıkları çoğunlukla küçük ve uç damarlarda bulunduğu için klasik bypass ameliyatı her hastada uygulanabilir olmayabilir. Bu nedenle cerrahi veya endovasküler girişim kararı damar yapısının görüntüleme sonuçlarına göre verilir.

İleri doku kaybı veya enfeksiyon geliştiğinde ise ölü dokunun veya enfekte uzvun cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir. Bu, hastalığın erken döneminde ameliyatın ilk seçenek olduğu anlamına gelmez.

Buerger hastalığından kurtulmak mümkün mü?

Burger hastalığından kurtulmak mümkün mü? sorusuna cevap verirken hastalığın tamamen ortadan kalkması ile ilerlemesinin durmasını birbirinden ayırmak gerekir.

Bugün için hastalığı kesin olarak ortadan kaldıran bir tedavi bulunmamaktadır. Ancak tütün kullanımının tamamen bırakılması hastalığın ilerlemesini durdurmak açısından en önemli adımdır.

Sigara içmeye devam etmek ise damar hasarının ilerlemesine ve uzuv kaybı riskinin artmasına neden olabilir.

Bu nedenle Buerger hastalığında “sigarayı azaltmak” yerine tamamen bırakmak hedeflenmelidir.

Buerger hastalığına kim bakar?

Buerger hastalığına kim bakar? Damar hastalığı olduğu için değerlendirmede öncelikle kalp ve damar cerrahisi veya damar hastalıkları konusunda uzman bir hekim rol alır.

Tanı sürecinde damar görüntüleme yöntemleri, dolaşım testleri ve başka hastalıkların dışlanması gerekebilir. Bazı hastalarda romatoloji veya diğer uzmanlık alanlarının görüşü de gerekli olabilir.

Yara gelişmişse yara bakım hemşiresi ve ilgili yara bakım ekibinin sürece dahil olması önemlidir.

Özellikle parmaklarda yara, renk değişikliği veya doku kaybı varsa yalnızca yaranın kendisine bakmak yerine yaranın altında bulunan dolaşım probleminin değerlendirilmesi gerekir.

Buerger hastalığında yaralara nasıl yaklaşılır?

Buerger hastalığında ayak veya parmaklarda oluşan küçük yaralar bile önemsenmelidir.

Kan dolaşımı azalmış bir bölgede yara daha yavaş iyileşebilir ve enfeksiyon gelişme riski artabilir. Bu nedenle:

• Ayaklar her gün kontrol edilmeli
• Küçük kesiler göz ardı edilmemeli
• Ayaklar soğuktan ve travmadan korunmalı
• Dar ayakkabılardan kaçınılmalı
• Yara oluştuğunda gecikmeden değerlendirme yapılmalı
• Tütün kullanımı tamamen bırakılmalı

Mayo Clinic de Buerger hastalığında ciltteki küçük yaralanmaların düzenli kontrol edilmesini ve kötüleşen veya yavaş iyileşen yaralarda hızlı tıbbi değerlendirme yapılmasını öneriyor.

Buerger hastalığında sigara neden bu kadar önemli?

Buerger hastalığında sigara konusu özellikle üzerinde durulması gereken bir başlıktır.

Çünkü burada sigara yalnızca hastalık için bir risk faktörü değildir; hastalığın devam etmesiyle çok güçlü şekilde ilişkilidir.

Bir veya iki sigara içmeye devam etmek bile hastalık aktivitesinin sürmesine neden olabilir. Bu nedenle sigarayı azaltmak yeterli kabul edilmez.

Aynı yaklaşım diğer tütün ürünleri için de geçerlidir. Elektronik sigara, dumansız tütün ve diğer tütün ürünlerinin güvenli alternatifler olduğu düşünülmemelidir. Mayo Clinic, Buerger hastalığında tüm tütün ürünlerinden uzak durulmasını öneriyor.

Kadıköy’de Buerger hastalığına bağlı yara bakımı

Buerger hastalığında yara oluşmuşsa, yalnızca yaranın pansumanını yapmak yeterli olmayabilir. Yaranın iyileşebilmesi için öncelikle bölgedeki kan akımının ve doku canlılığının değerlendirilmesi gerekir.

Kadıköy’deki muayenehanemizde yara bakımında yaranın görünümü, derinliği, çevre cilt ve enfeksiyon bulgularının yanı sıra yaranın altında olabilecek dolaşım problemlerini de dikkate alıyoruz.

Buerger hastalığı veya başka bir damar hastalığı şüphesi bulunan hastalarda ilgili uzmanlık alanlarıyla birlikte ilerlemek önemlidir. Yara bakımı hakkında bilgi almak için Ortopodoloji iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Kaynakça

1. Mayo Clinic. Buerger disease – Symptoms and causes.
2. Del Conde I, et al. Buerger’s disease: providing integrated care. European Heart Journal.
3. Shionoya S. Diagnostic criteria and treatment of Buerger’s disease: a review. International Journal of Cardiology.